و از اين بيان ، ظاهر مىشود كه ذكر كافِ تشبيه ، با ذكر « مِثْل » ، به واسطهء بيان اين است كه نفىِ مانند ، نه به واسطهء تصوّر خصوصيّت ذاتِ اللَّه تعالى است ، بلكه به واسطهء علم به اثر تدبير اوست ؛ چه هر ذاتى كه به اين صفت باشد مانند نمىدارد . و ظاهر مىشود كه اگر مىگفت : « لَيْسَ مِثْلَهُ شَيْءٌ » دلالت مىكرد بر اين كه اللَّه تعالى شىء نباشد ، چنانچه مذهب زنادقه است كه نفىِ مدبّر عالم كرده‌اند ، اگر چه نفى واجبِ بالذّات - كه فاعل موجب باشد - نكرده‌اند ، مگر آن كه « مِثْل » را تخصيص به غير كنيم ، چنانچه مىآيد در حديث دوم بابِ هفدهم كه : « لَا شَيْءَ مِثْلُهُ » « 1 » و مراد اين جا آن نيست . و نظير اين آن است كه مىگويند : مثل تو كسى بخيل نيست ؛ به اين معنى كه تو بخيل نيستى ؛ چه هر كه بر صفت تو باشد بخيل نمىباشد . و اوست و بس ، شنواى بينا ؛ چه شنوايى و بينايى ديگران نسبت به او هيچ است و لهذا جسم دور را نمىبينند يا كوچك مىبينند و آواز دور را نمىشنوند يا دير و ضعيف مىشنوند . [ حديث ] پنجم اصل : [ عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَطِيَّةَ ، عَنْ خَيْثَمَةَ ] عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام ، قَالَ : « إِنَّ اللَّهَ خِلْوٌ مِنْ خَلْقِهِ ، وَخَلْقَهُ خِلْوٌ مِنْهُ ، وَكُلُّ مَا وَقَعَ عَلَيْهِ اسْمُ « شَيْءٍ » مَا خَلَا اللَّهَ تَعَالى ، فَهُوَ مَخْلُوقٌ ، وَاللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ » . شرح : اين بيان شد . [ حديث ] ششم اصل : [ عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَمْرٍو الْفُقَيْمِيِّ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَكَمِ ] عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام : أَنَّهُ قَالَ لِلزِّنْدِيقِ حِينَ سَأَلَهُ : مَا هُوَ ؟ قَالَ : « هُوَ شَيْءٌ بِخِلَافِ الْأَشْيَاءِ ، ارْجِعْ بِقَوْلِي إِلى إِثْبَاتِ مَعْنىً ، وَأَنَّهُ شَيْءٌ بِحَقِيقَةِ

--> ( 1 ) . الكافي ، ج 1 ، ص 120 ، ح 2 .